काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको सुरुवातदेखि नै नेपालको वैदेशिक व्यापार निराशाजनक देखिएको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको पहिलो महिना (साउन) को तथ्याङ्क अनुसार, नेपालले ११० भन्दा बढी देशसँग व्यापार गरे पनि अधिकांशसँग ठूलो घाटा बेहोरेको छ । निर्यातमा उल्लेख्य वृद्धि भए पनि आयातको विशाल आकारले त्यसलाई ओझेलमा पार्दा देशले साउन महिनामा मात्रै १ खर्ब १९ अर्ब १० करोड रुपैयाँ बराबरको व्यापार घाटा व्यहोरेको छ ।

नेपालको व्यापार घाटामा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा छिमेकी मुलुक भारत र चीनकै रहेको छ । साउनमा भारतसँग मात्रै ६४ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ को घाटा भएको छ । उक्त अवधिमा भारतबाट ८३ अर्ब ५३ करोडको आयात हुँदा नेपालबाट जम्मा १९ अर्ब ४५ करोडको निर्यात भएको थियो । उता, उत्तरी छिमेकी चीनसँगको व्यापार घाटा पनि भयावह छ । चीनबाट २७ अर्ब ९९ करोडको वस्तु आयात हुँदा नेपालको निर्यात भने ५ करोड ४८ लाखमा सीमित रह्यो, जसका कारण चीनसँग मात्रै २७ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ घाटा भएको छ ।

व्यापार घाटाको यो शृङ्खला छिमेकीमा मात्र सीमित छैन । यूएईसँग १८ अर्ब ३८ करोड, थाइल्यान्डसँग ११ अर्ब २० करोड र अर्जेन्टिनासँग ९ अर्ब १२ करोड रुपैयाँको घाटा देखिएको छ । अर्जेन्टिनाबाट सवा ९ अर्बको आयात हुँदा नेपालको निर्यात जम्मा २४ लाख रुपैयाँमा खुम्चिएको छ ।

त्यस्तै, अष्ट्रेलियासँग ५० करोडभन्दा बढी र बङ्गलादेशसँग ४६ करोडको व्यापार घाटा छ । बहराइनजस्ता देशबाट १७ करोड ७७ लाखको आयात भए पनि नेपालको निर्यात शून्य रहेको तथ्याङ्कले देखाउँछ ।

निर्यातमा आशालाग्दो वृद्धि, तर आयातले ओझेलमा

व्यापार घाटाको अँध्यारो तस्बिरबीच निर्यातमा भएको वृद्धिले भने केही आशा जगाएको छ । गत आर्थिक वर्षको पहिलो महिनाको तुलनामा चालु वर्षको सोही अवधिमा आयात ११.४२ प्रतिशतले बढ्दा निर्यात भने ९५.७५ प्रतिशतले बढेको छ । यद्यपि, आयातको कुल आकार निर्यातभन्दा ६ गुणा ठूलो हुँदा यो वृद्धिले घाटा कम गर्न सकेन ।

यो अवधिमा केही सीमित देशसँग भने नेपालले नाफाको व्यापार गरेको छ । जर्मनी, अफगानिस्तान, संयुक्त राज्य अमेरिका, रुस, बेल्जियम र नर्वे लगायतका मुलुकसँगको व्यापारमा नेपाल नाफामा रहेको छ ।

समग्रमा, साउन महिनामा नेपालले कुल १ खर्ब ६६ अर्ब ९७ करोडको वैदेशिक व्यापार गर्दा १ खर्ब ४३ अर्ब ४ करोडको आयात र २३ अर्ब ९३ करोडको निर्यात गरेको थियो ।