काठमाडौं । संघीय सरकार र यातायात व्यवसायीबीच सोमबार साँझ ६ बुँदे सहमति जुटे पनि मंगलबार पनि सडकमा सार्वजनिक सवारी साधन नचलेपछि यात्रुहरूले सास्ती व्यहोर्नु परेको छ । सरकारसँग सहमतिमा पुगेको भए पनि गण्डकी प्रदेश सरकारले राइड सेयरिङसम्बन्धी निर्देशिका स्थगन नगरेसम्म आन्दोलन नरोकिने भन्दै व्यवसायीले सवारी सञ्चालन रोकिराखेका हुन् ।
सरकार र नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघबीच निजी सवारीसाधनले यात्रु ओसारपसार गर्न पाउने गण्डकी प्रदेशको नियमावली स्थगन गरिने सहमति भइसकेको छ । सहमतिअनुसार प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयमार्फत गण्डकी सरकारलाई पत्राचार गरिनेछ । तर मंगलबार बिहानसम्म उक्त प्रक्रिया अगाडि नबढेकाले आन्दोलन यथावत् रहेको महासंघका उपाध्यक्ष सरोज सिटौलाले बताए । ‘संघ सरकारसँग कुरा मिलिसकेको छ, अब कार्यान्वयन गण्डकी प्रदेश सरकारले गर्नुपर्छ,’ सिटौलाले भने, ‘जबसम्म त्यो हुँदैन, हामी आन्दोलन फिर्ता लिँदैनौं ।’
सवारी नचलेपछि राजधानीलगायत देशका विभिन्न भागमा सर्वसाधारण पैदल हिँड्न बाध्य छन् । अस्पताल जानुपर्ने बिरामी, अफिस गइरहेका कर्मचारी, विद्यार्थी सबैजना सास्तीमा परेका छन् । चक्रपथ, कोटेश्वर, नयाँ बसपार्क, कलंकी लगायत स्थानमा यात्रुको भीड देखिएको छ । फाट्टफुट्ट चलेका साझा बस तथा केही ट्याक्सी यात्रुको चाप थेग्न सकेका छैनन् ।
नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलले केही मुख्य रुटहरूमा सवारी साधन परिचालन गरी यात्रु गन्तव्यसम्म पुर्याउने प्रयास गरेका छन् । तर मागअनुसार सेवा पुग्न नसकेको यात्रुहरूको गुनासो छ ।
सरकारले २०७५ साल वैशाखमा सिण्डिकेट प्रणाली अन्त्यको घोषणा गरे पनि व्यवसायीहरू फेरि त्यसलाई पुनर्जीवित गर्न खोजेको आरोप लाग्दै आएको छ । निजी सवारीसाधनलाई यात्रुवाहनमा प्रयोग गर्न नदिने माग यसकै एउटा झल्को हो । महासंघका अध्यक्ष विजयबहादुर स्वाँरका अनुसार प्रधानमन्त्री कार्यालयले गण्डकी प्रदेश सरकारलाई पत्राचार गरेपछि आन्दोलन फिर्ता लिने निर्णयमा व्यवसायीहरू तयार छन्। सोमबार साँझको सहमतिअनुसार मंगलबार कार्यालय खुल्नेबित्तिकै प्रक्रिया अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सोमबार के-के भएको थियो सहमति ?
१. गण्डकी प्रदेश लगायतका प्रदेश सरकारहरुद्वारा विभिन्न मितिमा जारी गरिएका निजी सवारी साधन (रातो नम्बर प्लेटका) लाई यात्रु बोक्न दिनेगरी ल्याइएको राइड सेयरिङ सम्बन्धी नियमावलीहरु यस सम्बन्धी संघीय कानूनहरु तर्जुमाको क्रममा रहेकोले सो कार्यान्वयनमा नआउँदासम्म सम्बन्धित प्रदेशका राईड सेयरिङ्ग सम्बन्धी नियमावलीहरु स्थगन गर्न गण्डकी प्रदेश सरकार लगायतका प्रदेश सरकारहरुलाई प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालय मार्फत अनुरोध गर्न भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयलाई सिफारिस गर्ने निर्णय गरियो ।
२. सर्वोच्च अदालतको मिति २०८०–१२–२० गतेको परमादेश कार्यान्वयनको लागि गृह मन्त्रालयबाट आवश्यक कारवाही बढाउन सिफारिस गर्ने निर्णय गरियो ।
३. सवारी तथा यातायात व्यवस्था सम्बन्धमा संशोधन तथा एकीकरण गर्न बनेको विधेयक २०८२, प्रस्तावित राष्ट्रिय यातायात नीति २०८२, मोटर बिमा दर सम्बन्धी निर्देशिका २०७३, सडक सुरक्षा सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक २०८२, योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कोष ऐन, २०७४, ढुवानी सम्बन्धी ऐन लगायतका ऐन, कानुन, नियम र निर्देशिकाहरुमा यातायात व्यवसायी र यातायात मजदुरहरुका मुद्दा र मागहरुलाई सम्बोधन गर्दै ऐन कानूनलाई यातायात व्यवसाय, लगानी, श्रमिक र उपभोक्ता (यात्रु) मैत्री बनाउन एवं श्रम ऐन, २०७४ बमोजिमको कार्यरत श्रमिकको न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण समितिमा यातायात व्यवसायी र यातायात श्रमिकको छुट्टै प्रतिनिधित्वको व्यवस्थाका लागि भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयको पूर्वाधार निर्माण तथा यातायात महाशाखा प्रमुखको संयोजकत्वमा सम्बन्धित निकायका प्रतिनिधिहरु, आन्दोलनरत महासंघहरु र श्रमिक संगठनहरुका प्रतिनिधि रहेको सार्वजनिक यातायात सुधारका लागि सुझाव सिफारिस कार्यदल गठन गर्न भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयमा सिफारिस गर्ने निर्णय गरियो ।
४. मालवाहक सवारी साधनको भारवहन नियमन सम्बन्धी निर्देशिका, २०७४ को दफा १३ अनुसार स्वदेशी तथा विदेशी सवारी साधनको भारवहन क्षमता कार्यान्वयनको लागि सम्बन्धित निकायलाई अनुरोध गर्ने र सो निर्देशिकामा गर्नुपर्ने संशोधन, कार्यान्वयन एवं नेपाल प्रवेश गर्ने विदेशी सवारी साधनलाई भन्सार नाकामै पाईराखेको ७२ घण्टे सुविधा सम्बन्धमा बुँदा नं. ३ अनुसार गठित कार्यदलले सुझाव पेश गर्ने गरी सिफारिस गर्ने निर्णय गरियो ।
५. यातायात क्षेत्रमा कार्यरत कर्मचारी तथा श्रमिकहरु (चालक, सहचालक, परिचालक, बुकर, चेकर, लोडअनलोडर, संघ, समिति, प्रा.लि. मा काम गर्ने कर्मचारी, स्वरोजगार) लाई योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कोष ऐन, २०७४ बमोजिम अनिवार्यरुपमा सूचीकृत गर्न श्रम रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले समन्वय गरी प्राथमिताकासाथ सो सम्बन्धि कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्ने र सो का लागि सबै प्रदेशहरुमा सामाजिक सुरक्षा कोषको संयन्त्र यथाशीघ्र स्थापना गर्नको लागि सिफारिस गर्ने। यातायात व्यवस्था कार्यालयले सवारी साधनहरुको कागजपत्र नवीकरण गर्दा अनिवार्यरुपमा आवश्यक न्यूनतम आधारहरुमा सामाजिक सुरक्षा कोषमा सूचीकरण हुनुपर्ने विषयलाई थप गर्ने र सो को कार्यान्वयन तथा अनुगमनको लागि सामाजिक सुरक्षा कोषसँगको समन्वयमा सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयले गर्ने गरी कानूनी प्रवन्ध गर्न सिफारिस गर्ने निर्णय गरियो ।
६. सार्वजनिक सवारी साधनको आयु सम्बन्धमा सम्मानित सर्वोच्च अदालतको मिति २०८१ चैत १९ गते को परमादेशको यथाशीघ्र कार्यान्वयनका लागि सम्बन्धीत निकायलाई अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।




